Eat Healty, Fight Back

Psychische factoren


Karaktereigenschappen
Omgaan met problemen
Ingrijpende ervaringen

Karaktereigenschappen

Ieder mens is uniek. Toch delen mensen met eetstoornissen vaak dezelfde karaktertrekken. Sommige karaktertrekken of eigenschappen worden dan ook geassocieerd met eetstoornissen en lijken het risico op de ontwikkeling ervan te verhogen. De meeste mensen met een eetstoornis hebben een lage eigenwaarde, weinig zelfvertrouwen, een negatieve lichaamsbeleving en vaak ook een vertekend lichaamsbeeld. Ze zijn vaak perfectionistisch en vinden het moeilijk om met hun emoties om te gaan. Ook zijn ze vaak gevoelig en geneigd om voor anderen te zorgen en het anderen naar de zin te maken.

Mensen met dezelfde eetstoornis herkennen zich vaak zelfs nog sterker in elkaar. Zo zijn mensen met anorexia vaak wat introverter, overmatig meegaand, competitief ingesteld en dwangmatig van aard. Mensen met boulimia zijn vaak juist wat extraverter, chaotischer, impulsiever en hebben meer behoefte aan prikkels. Dit is natuurlijk een grove verdeling en wil niet zeggen dat dit voor iedereen opgaat.

Omgaan met problemen

Het leven gaat niet altijd over rozen; iedereen kent pieken en dalen. Hoe men met deze dalen, maar ook met meer alledaagse moeilijkheden omgaat, verschilt per persoon. Ten eerste bestaat er al verschil in hoe mensen naar situaties kijken en hoe ze deze interpreteren. Sommige mensen hebben over het algemeen een positievere instelling en kunnen beter relativeren. Ten tweede bestaat er een groot verschil in de manier waarop mensen met problemen omgaan. Sommigen gaan de confrontatie aan of proberen het probleem op te lossen, terwijl anderen geneigd zijn om lastige situaties en confrontaties uit de weg te gaan. En waar de één relativeert en zichzelf probeert gerust te stellen, zoekt een ander afleiding en weer een ander zoekt steun bij zijn vrienden of familie.

Natuurlijk is er niet een ‘beste manier' van omgaan met problemen, het hangt ook af van de situatie. Als je bijvoorbeeld in een vervelende situatie terechtkomt waar je niets aan kunt veranderen, kun je er misschien beter in berusten en jezelf proberen te kalmeren met helpende gedachten. Uit alle macht er tegenin gaan en het naar je hand proberen te zetten, zal je in dat geval alleen maar een gefrustreerd, verdrietig en machteloos gevoel geven.

Over het algemeen kan wel gezegd worden dat sommige manieren van problemen aanpakken, effectiever zijn dan andere. Zo werkt het in de meeste gevallen het best om probleemsituaties actief aan te pakken en daarnaast je emoties te uiten en steun te zoeken in je omgeving. Dit is echter makkelijker gezegd dan gedaan en is precies waar de meeste mensen met een eetstoornis (en ook heel veel mensen zonder eetstoornis), moeite mee hebben. Mensen met een eetstoornis zijn juist vaak geneigd om af te wachten, conflicten te vermijden of zelfs te ontkennen, te vluchten -in gedachten, emotioneel en gedragsmatig- of om het in hun eentje op te lossen. Niet alleen maakt deze omgang met problemen hen kwetsbaar voor de ontwikkeling van eetstoornissen, ook ligt deze manier van aanpak vaak ten grondslag aan andere psychische stoornissen.

Ingrijpende ervaringen

Sommige gebeurtenissen kunnen behoorlijk wat stress opleveren. Vaak vinden mensen met eetstoornissen het lastig om met deze stress en de bijbehorende emoties om te gaan, waardoor ze zich gaan richten op het (niet) eten. Veel mensen met eetstoornissen geven dan ook aan dat zij vlak voor de ontwikkeling van hun eetstoornis een voor hen ingrijpende en stressvolle gebeurtenis hebben meegemaakt. Of dat ze nog steeds in een lastige situatie zitten, maar dat hun eetstoornis wel sinds het begin van de lastige situatie tot uiting is gekomen. Dat betekent niet dat iedereen die een heftige ervaring heeft, direct een (eet)stoornis ontwikkelt, maar het kan wel een trigger vormen die de bestaande kwetsbaarheid aanwakkert.

Wat voor de één stressvol is, doet een ander misschien weinig. En de hoeveelheid stress die iemand aankan verschilt ook per persoon. Gebeurtenissen die in ieder geval vaak voorafgaand aan de ontwikkeling van eetstoornissen plaatsvinden zijn examenperiodes, scheidingen en ziektes bij ouders of andere dierbaren, verhuizingen en relaties die worden beëindigd. Ook de lichamelijke veranderingen in de puberteit kunnen als negatief en ingrijpend worden beleefd, waardoor iemand zou kunnen beginnen met lijnen.

Ook negatieve en vaak traumatische ervaringen zoals pesten, seksueel misbruik en mishandeling kunnen eetstoornissen in de hand werken (en andere psychische stoornissen, zoals een posttraumatische stressstoornis). Te meer omdat slachtoffers hiervan vaak een negatief zelf- en lichaamsbeeld hebben, wat een extra risico met zich meebrengt (zie hierboven bij karaktereigenschappen).